Ασφάλεια κινητού και προσωπικών δεδομένων: Πώς να προστατευτείτε από απάτες και υποκλοπές

Γιατί είναι σημαντική η ασφάλεια του κινητού τηλεφώνου;

Το smartphone αποτελεί πλέον ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία της καθημερινότητάς μας. Μέσα από αυτό πραγματοποιούμε τραπεζικές συναλλαγές, διαχειριζόμαστε ηλεκτρονικά μηνύματα, αποθηκεύουμε φωτογραφίες και έγγραφα, χρησιμοποιούμε εφαρμογές κοινωνικής δικτύωσης και συνδεόμαστε σε επαγγελματικούς λογαριασμούς.

Αυτό σημαίνει ότι μια παραβίαση της συσκευής ή ενός προσωπικού λογαριασμού μπορεί να έχει σημαντικές συνέπειες.

Ένας κακόβουλος χρήστης ενδέχεται να προσπαθήσει να αποκτήσει πρόσβαση σε:

• Κωδικούς ηλεκτρονικής τραπεζικής.
• Προσωπικά μηνύματα και ηλεκτρονική αλληλογραφία.
• Φωτογραφίες, βίντεο και αρχεία.
• Λογαριασμούς κοινωνικών δικτύων.
• Στοιχεία ταυτότητας και προσωπικές πληροφορίες.
• Εφαρμογές πληρωμών και ψηφιακά πορτοφόλια.

Η προστασία του κινητού δεν αφορά μόνο την εγκατάσταση ενός antivirus. Απαιτεί σωστή χρήση της συσκευής, ασφαλείς κωδικούς, ενημερώσεις λογισμικού και προσοχή στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες.

1. Προστατέψτε το κινητό σας με ισχυρό κλείδωμα

Το πρώτο επίπεδο προστασίας είναι η πρόσβαση στην ίδια τη συσκευή.

Χρησιμοποιήστε ισχυρό κωδικό PIN ή κωδικό πρόσβασης και ενεργοποιήστε τη βιομετρική ταυτοποίηση, όπως δακτυλικό αποτύπωμα ή αναγνώριση προσώπου, εφόσον υποστηρίζεται.

Αποφύγετε εύκολους συνδυασμούς όπως:

• 1234 ή 0000.
• Ημερομηνία γέννησης.
• Αριθμούς που σχετίζονται με το τηλέφωνο ή τη διεύθυνσή σας.
• Επαναλαμβανόμενα ψηφία.

Επιπλέον, ενεργοποιήστε το αυτόματο κλείδωμα της οθόνης μετά από σύντομο χρονικό διάστημα αδράνειας.

Εάν χάσετε το κινητό σας, η ύπαρξη ισχυρού κλειδώματος δυσκολεύει την άμεση πρόσβαση στα προσωπικά σας δεδομένα.

2. Χρησιμοποιείτε διαφορετικούς και ισχυρούς κωδικούς πρόσβασης

Ένα συνηθισμένο λάθος είναι η χρήση του ίδιου κωδικού σε πολλές υπηρεσίες.

Αν ένας λογαριασμός παραβιαστεί και χρησιμοποιείτε τον ίδιο κωδικό σε άλλες πλατφόρμες, οι επιτιθέμενοι μπορεί να δοκιμάσουν να αποκτήσουν πρόσβαση και σε αυτές.

Για καλύτερη προστασία:

• Χρησιμοποιείτε διαφορετικό κωδικό για κάθε σημαντικό λογαριασμό.
• Δημιουργείτε μεγάλους και δύσκολους στην πρόβλεψη κωδικούς.
• Αποφεύγετε προσωπικές πληροφορίες που μπορούν να εντοπιστούν εύκολα.
• Χρησιμοποιείτε αξιόπιστο password manager για την ασφαλή αποθήκευση των κωδικών.
• Αλλάζετε άμεσα κωδικούς όταν υπάρχει ένδειξη παραβίασης.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στους λογαριασμούς ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, καθώς συχνά χρησιμοποιούνται για την επαναφορά κωδικών άλλων υπηρεσιών.

3. Ενεργοποιήστε τη διπλή ταυτοποίηση (Two-Factor Authentication)

Η διπλή ταυτοποίηση, γνωστή ως 2FA, προσθέτει ένα επιπλέον επίπεδο προστασίας κατά τη σύνδεση σε έναν λογαριασμό.

Ακόμη και αν κάποιος αποκτήσει τον κωδικό πρόσβασής σας, μπορεί να χρειαστεί ένα δεύτερο στοιχείο επαλήθευσης για να συνδεθεί.

Ανάλογα με την υπηρεσία, η δεύτερη επαλήθευση μπορεί να γίνεται μέσω:

• Εφαρμογής αυθεντικοποίησης (Authenticator).
• Κλειδιού ασφαλείας.
• Ειδοποίησης επιβεβαίωσης σε άλλη αξιόπιστη συσκευή.
• Κωδικού μιας χρήσης μέσω SMS.

Όπου είναι διαθέσιμη, προτιμήστε εφαρμογή αυθεντικοποίησης ή φυσικό κλειδί ασφαλείας αντί για SMS, καθώς η μεταφορά ή υποκλοπή αριθμού κινητού μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετους κινδύνους.

Ενεργοποιήστε τη διπλή ταυτοποίηση κατά προτεραιότητα στο email, στις τραπεζικές υπηρεσίες, στα κοινωνικά δίκτυα και στους λογαριασμούς που χρησιμοποιείτε για επαγγελματικούς σκοπούς.

4. Προσοχή στα SMS, τα email και τα ύποπτα links

Μία από τις συχνότερες μορφές ηλεκτρονικής απάτης είναι το phishing.

Πρόκειται για προσπάθεια εξαπάτησης κατά την οποία κάποιος προσποιείται ότι εκπροσωπεί μια τράπεζα, μια εταιρεία ταχυμεταφορών, έναν δημόσιο οργανισμό ή άλλη αξιόπιστη υπηρεσία, με στόχο να αποσπάσει προσωπικά στοιχεία.

Μπορεί να λάβετε ένα μήνυμα που αναφέρει ότι:

• Υπάρχει πρόβλημα με τον τραπεζικό σας λογαριασμό.
• Έχει μπλοκαριστεί η κάρτα σας.
• Πρέπει να επιβεβαιώσετε τα στοιχεία σας.
• Εκκρεμεί παράδοση δέματος.
• Υπάρχει επιστροφή χρημάτων που πρέπει να διεκδικήσετε.
• Ο λογαριασμός σας θα απενεργοποιηθεί αν δεν ενεργήσετε άμεσα.

Συχνά τα μηνύματα περιλαμβάνουν σύνδεσμο που οδηγεί σε πλαστή ιστοσελίδα, σχεδιασμένη ώστε να μοιάζει με την πραγματική.

Πώς να προστατευτείτε:

• Μην πατάτε συνδέσμους από απρόσμενα ή ύποπτα μηνύματα.
• Μην καταχωρίζετε τραπεζικούς κωδικούς σε σελίδες που ανοίγουν από SMS ή email.
• Ελέγχετε προσεκτικά τη διεύθυνση της ιστοσελίδας.
• Επικοινωνείτε με την εταιρεία ή την τράπεζα μέσω των επίσημων στοιχείων επικοινωνίας της.
• Μην κοινοποιείτε κωδικούς μιας χρήσης (OTP), PIN ή κωδικούς ασφαλείας σε τρίτους.

Να θυμάστε ότι μια πραγματική τράπεζα ή υπηρεσία δεν χρειάζεται να σας ζητήσει να αποκαλύψετε τον προσωπικό σας κωδικό πρόσβασης ή τον κωδικό μιας συναλλαγής μέσω τηλεφώνου ή μηνύματος.

5. Εγκαθιστάτε εφαρμογές μόνο από αξιόπιστες πηγές

Οι εφαρμογές μπορούν να έχουν πρόσβαση σε σημαντικά δεδομένα της συσκευής σας, ανάλογα με τις άδειες που τους παραχωρείτε.

Για τον λόγο αυτό, είναι προτιμότερο να εγκαθιστάτε εφαρμογές από τα επίσημα καταστήματα, όπως το Google Play και το Apple App Store.

Αποφύγετε:

• Εφαρμογές από άγνωστες ιστοσελίδες.
• Αρχεία εγκατάστασης APK από μη επαληθευμένες πηγές.
• Εφαρμογές που υπόσχονται δωρεάν πρόσβαση σε υπηρεσίες χωρίς σαφή προέλευση.
• Εφαρμογές που ζητούν υπερβολικές ή άσχετες άδειες.
• Εφαρμογές που σας ζητούν να απενεργοποιήσετε τις ρυθμίσεις ασφαλείας της συσκευής.

Πριν εγκαταστήσετε μια εφαρμογή, εξετάστε τον δημιουργό της, τις αξιολογήσεις, τις πληροφορίες απορρήτου και τα δικαιώματα που ζητά.

6. Ελέγχετε τις άδειες πρόσβασης των εφαρμογών

Δεν χρειάζεται κάθε εφαρμογή να έχει πρόσβαση σε όλα τα δεδομένα του κινητού σας.

Για παράδειγμα, μια εφαρμογή φακού δεν έχει συνήθως λόγο να ζητά πρόσβαση στις επαφές σας ή στο μικρόφωνο.

Ελέγχετε τακτικά τις άδειες για:

• Κάμερα.
• Μικρόφωνο.
• Τοποθεσία.
• Επαφές.
• Φωτογραφίες και αρχεία.
• Bluetooth και κοντινές συσκευές.

Δώστε πρόσβαση μόνο όταν είναι απαραίτητη για τη λειτουργία της εφαρμογής. Όπου είναι διαθέσιμο, επιλέξτε πρόσβαση μόνο κατά τη χρήση της εφαρμογής αντί για μόνιμη πρόσβαση.

7. Αποφεύγετε τα δημόσια Wi-Fi για ευαίσθητες συναλλαγές

Τα δημόσια δίκτυα Wi-Fi σε καφετέριες, ξενοδοχεία, αεροδρόμια και άλλους κοινόχρηστους χώρους είναι πρακτικά, αλλά χρειάζονται προσοχή.

Ένα μη ασφαλές ή κακόβουλα διαμορφωμένο δίκτυο μπορεί να δημιουργήσει κινδύνους για τα δεδομένα σας.

Όταν χρησιμοποιείτε δημόσιο Wi-Fi:

• Αποφύγετε τραπεζικές συναλλαγές αν δεν είστε βέβαιοι για την ασφάλεια της σύνδεσης.
• Μην αποδέχεστε ύποπτα αιτήματα εγκατάστασης πιστοποιητικών ή προφίλ.
• Απενεργοποιείτε την αυτόματη σύνδεση σε άγνωστα δίκτυα.
• Προτιμάτε την επίσημη σύνδεση του καταστήματος ή του ξενοδοχείου.
• Διατηρείτε ενεργές τις ενημερώσεις και τις βασικές λειτουργίες ασφαλείας της συσκευής.

Για ευαίσθητες εργασίες, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τα δεδομένα κινητής τηλεφωνίας σας. Μια αξιόπιστη υπηρεσία VPN μπορεί να προσφέρει πρόσθετη προστασία της κίνησης σε ορισμένα περιβάλλοντα, αλλά δεν σας προστατεύει από phishing, κακόβουλες εφαρμογές ή την κοινοποίηση προσωπικών κωδικών.

8. Διατηρείτε ενημερωμένο το λειτουργικό σύστημα

Οι ενημερώσεις Android και iOS δεν προσφέρουν μόνο νέες λειτουργίες. Συχνά περιλαμβάνουν διορθώσεις κενών ασφαλείας που μπορεί να αξιοποιηθούν από κακόβουλους χρήστες.

Είναι σημαντικό να:

• Ενεργοποιείτε τις αυτόματες ενημερώσεις, όπου είναι δυνατό.
• Εγκαθιστάτε τις ενημερώσεις ασφαλείας.
• Ενημερώνετε τακτικά τις εφαρμογές.
• Αποφεύγετε τη χρήση συσκευών που δεν υποστηρίζονται πλέον από τον κατασκευαστή, ειδικά για τραπεζικές και επαγγελματικές συναλλαγές.

Μια παλαιότερη συσκευή που δεν λαμβάνει πλέον ενημερώσεις ασφαλείας μπορεί να είναι περισσότερο εκτεθειμένη σε γνωστά κενά ασφαλείας.

9. Προστατευτείτε από απάτες μέσω τηλεφωνικών κλήσεων

Οι ηλεκτρονικές απάτες δεν πραγματοποιούνται μόνο μέσω email και SMS. Μπορεί να δεχθείτε τηλεφωνική κλήση από κάποιον που ισχυρίζεται ότι εκπροσωπεί τράπεζα, πάροχο τηλεφωνίας ή τεχνική υποστήριξη.

Ο συνομιλητής μπορεί να προσπαθήσει να σας πείσει να:

• Αποκαλύψετε κωδικούς πρόσβασης.
• Δώσετε κωδικό OTP.
• Εγκαταστήσετε εφαρμογή απομακρυσμένης πρόσβασης.
• Μεταφέρετε χρήματα σε δήθεν ασφαλή λογαριασμό.
• Αποκαλύψετε στοιχεία τραπεζικής κάρτας.

Μην εμπιστεύεστε μια κλήση μόνο επειδή εμφανίζεται στην οθόνη το όνομα ή ο αριθμός μιας γνωστής εταιρείας. Η αναγνώριση καλούντος μπορεί να παραποιηθεί.

Εάν έχετε αμφιβολία, τερματίστε την κλήση και επικοινωνήστε εσείς με την εταιρεία χρησιμοποιώντας τον επίσημο αριθμό της.

10. Τι είναι η SIM swapping και πώς μπορεί να σας επηρεάσει;

Το SIM swapping είναι μια μορφή απάτης κατά την οποία κάποιος προσπαθεί να μεταφέρει τον αριθμό κινητού ενός άλλου προσώπου σε νέα SIM ή eSIM, αποκτώντας έτσι τη δυνατότητα να λαμβάνει κλήσεις και SMS που προορίζονται για το πραγματικό του κάτοχο.

Εάν η προσπάθεια πετύχει, ο απατεώνας μπορεί να επιχειρήσει επαναφορά κωδικών ή πρόσβαση σε υπηρεσίες που χρησιμοποιούν SMS για επιβεβαίωση.

Πιθανά προειδοποιητικά σημάδια είναι:

• Ξαφνική απώλεια σήματος χωρίς προφανή λόγο.
• Αδυναμία πραγματοποίησης ή λήψης κλήσεων.
• Ειδοποίηση για αλλαγή SIM ή ενεργοποίηση eSIM που δεν ζητήσατε.
• Ειδοποιήσεις για προσπάθειες σύνδεσης σε λογαριασμούς σας.

Εάν υποψιάζεστε SIM swapping, επικοινωνήστε αμέσως με τον πάροχο κινητής τηλεφωνίας σας από άλλη συσκευή και ζητήστε έλεγχο της γραμμής. Παράλληλα, επικοινωνήστε με την τράπεζά σας εάν υπάρχει πιθανότητα πρόσβασης σε τραπεζικές υπηρεσίες.

11. Ενεργοποιήστε τη λειτουργία εντοπισμού και απομακρυσμένης διαχείρισης

Η απώλεια ή κλοπή του κινητού μπορεί να οδηγήσει σε έκθεση προσωπικών δεδομένων, ιδιαίτερα εάν η συσκευή δεν προστατεύεται σωστά.

Τόσο το Android όσο και το iPhone διαθέτουν λειτουργίες εντοπισμού και απομακρυσμένης διαχείρισης.

Ανάλογα με τη συσκευή, μπορείτε να:

• Εντοπίσετε την τελευταία γνωστή θέση της.
• Την κλειδώσετε απομακρυσμένα.
• Εμφανίσετε μήνυμα επικοινωνίας στην οθόνη.
• Διαγράψετε τα δεδομένα της, εφόσον χρειάζεται.

Στο Android χρησιμοποιείται η υπηρεσία εύρεσης συσκευής της Google, ενώ στο iPhone υπάρχει η λειτουργία «Εύρεση» (Find My).

Είναι προτιμότερο να ενεργοποιήσετε αυτές τις δυνατότητες πριν χάσετε τη συσκευή σας.

12. Δημιουργείτε τακτικά αντίγραφα ασφαλείας

Η ασφάλεια των δεδομένων δεν αφορά μόνο την αποτροπή υποκλοπής. Αφορά και την προστασία από απώλεια αρχείων λόγω βλάβης, κλοπής ή καταστροφής της συσκευής.

Δημιουργείτε τακτικά αντίγραφα ασφαλείας για:

• Φωτογραφίες και βίντεο.
• Επαφές.
• Έγγραφα.
• Σημαντικά μηνύματα και αρχεία.
• Ρυθμίσεις και δεδομένα εφαρμογών, όπου υποστηρίζεται.

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε αξιόπιστες υπηρεσίες cloud ή άλλη ασφαλή μέθοδο αποθήκευσης. Για ιδιαίτερα σημαντικά αρχεία, είναι χρήσιμο να διατηρείτε και ένα επιπλέον αντίγραφο σε διαφορετικό μέσο.

13. Τι να κάνετε αν υποψιάζεστε ότι το κινητό σας έχει παραβιαστεί;

Εάν παρατηρήσετε ύποπτη δραστηριότητα, μην αγνοήσετε τα σημάδια. Ενέργειες που μπορείτε να κάνετε είναι:

1. Αποσυνδέστε προσωρινά τη συσκευή από ύποπτα δίκτυα, εφόσον υπάρχει λόγος να υποψιάζεστε ότι η σύνδεση χρησιμοποιείται για κακόβουλη δραστηριότητα.
2. Χρησιμοποιώντας άλλη αξιόπιστη συσκευή, αλλάξτε τους κωδικούς των σημαντικών λογαριασμών σας.
3. Ελέγξτε τις ενεργές συνδέσεις και αποσυνδέστε άγνωστες συσκευές.
4. Επικοινωνήστε με την τράπεζά σας αν υπάρχουν ύποπτες συναλλαγές ή ενδείξεις έκθεσης τραπεζικών στοιχείων.
5. Ενημερώστε τον πάροχο κινητής τηλεφωνίας εάν υποψιάζεστε πρόβλημα με τη SIM ή τον αριθμό σας.
6. Ελέγξτε τις πρόσφατα εγκατεστημένες εφαρμογές και τις άδειες πρόσβασης.
7. Ζητήστε τεχνική βοήθεια εάν δεν μπορείτε να εντοπίσετε την αιτία.

Αν έχει πραγματοποιηθεί οικονομική απάτη, επικοινωνήστε άμεσα με την τράπεζα και εξετάστε το ενδεχόμενο καταγγελίας στις αρμόδιες αρχές. Μην διαγράψετε βιαστικά μηνύματα ή άλλα στοιχεία που μπορεί να είναι χρήσιμα για τη διερεύνηση του περιστατικού.

Συχνές ερωτήσεις για την ασφάλεια κινητού

Χρειάζεται να εγκαταστήσω antivirus στο κινητό μου;

Οι σύγχρονες συσκευές Android και iPhone διαθέτουν ενσωματωμένους μηχανισμούς ασφαλείας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μια αξιόπιστη εφαρμογή ασφαλείας μπορεί να προσφέρει πρόσθετες λειτουργίες, αλλά δεν αντικαθιστά τις ενημερώσεις, τους ισχυρούς κωδικούς και την προσεκτική χρήση.

Μπορεί κάποιος να με παρακολουθεί μέσω του κινητού μου;

Υπάρχουν κακόβουλες εφαρμογές και λογισμικά παρακολούθησης που μπορούν να αποκτήσουν πρόσβαση σε δεδομένα ή λειτουργίες μιας συσκευής. Ελέγχετε τις εγκατεστημένες εφαρμογές, τις άδειες πρόσβασης και τις ρυθμίσεις ασφαλείας. Εάν υπάρχει σοβαρή υποψία στοχευμένης παρακολούθησης, απευθυνθείτε σε εξειδικευμένο επαγγελματία.

Είναι ασφαλές να αποθηκεύω τους κωδικούς μου στο κινητό;

Μπορείτε να χρησιμοποιείτε έναν αξιόπιστο password manager, εφόσον προστατεύεται με ισχυρό κύριο κωδικό και, όπου είναι διαθέσιμο, πρόσθετη ταυτοποίηση. Αποφύγετε την αποθήκευση κωδικών σε απλές σημειώσεις χωρίς προστασία.

Είναι ασφαλείς οι τραπεζικές εφαρμογές;

Οι επίσημες τραπεζικές εφαρμογές χρησιμοποιούν μηχανισμούς ασφαλείας, αλλά η προστασία εξαρτάται και από τον τρόπο χρήσης τους. Κατεβάζετε εφαρμογές μόνο από επίσημες πηγές, ενεργοποιείτε τη διπλή ταυτοποίηση όπου προσφέρεται και μην κοινοποιείτε ποτέ κωδικούς συναλλαγών.

Τι πρέπει να κάνω αν λάβω ύποπτο SMS από τράπεζα;

Μην πατήσετε τον σύνδεσμο και μην καταχωρίσετε στοιχεία. Επικοινωνήστε με την τράπεζα από τον επίσημο αριθμό ή την εφαρμογή της και αναφέρετε το μήνυμα.

Συμπέρασμα

Η προστασία του κινητού τηλεφώνου και των προσωπικών δεδομένων είναι πλέον απαραίτητη για κάθε χρήστη. Οι ηλεκτρονικές απάτες εξελίσσονται συνεχώς και συχνά βασίζονται όχι μόνο σε τεχνικές αδυναμίες, αλλά και στην παραπλάνηση των χρηστών.

Με ισχυρούς κωδικούς, διπλή ταυτοποίηση, τακτικές ενημερώσεις, προσεκτική εγκατάσταση εφαρμογών και σωστή διαχείριση των προσωπικών πληροφοριών, μπορείτε να μειώσετε σημαντικά τους κινδύνους.

Το σημαντικότερο είναι να αντιμετωπίζετε κάθε απρόσμενο αίτημα για κωδικούς, χρήματα ή προσωπικά στοιχεία με επιφύλαξη και να επιβεβαιώνετε την ταυτότητα του αποστολέα από επίσημο κανάλι.

Πώς μπορεί να βοηθήσει η Globy+;

Η Globy+ μπορεί να σας βοηθήσει να εξετάσετε διαθέσιμες υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών και λύσεις που ανταποκρίνονται στις ανάγκες σας, δίνοντας έμφαση στην αξιόπιστη σύνδεση και στην ενημέρωση για την ασφαλή χρήση των ψηφιακών υπηρεσιών. Η σωστή επιλογή παρόχου και η υπεύθυνη χρήση των συσκευών σας αποτελούν σημαντικά βήματα για μια ασφαλέστερη ψηφιακή καθημερινότητα.